МИЛЛИОН ИЕРОГЛИФТАН ТҰРАТЫН МАНУСКРИПТ (проф. Т.З. Қайыркеннің «Су Бэйхай. Қазақтың жалпы тарихы» қолжазбасын зерттеу жобасы негізінде)

Авторы

  • К. Ильясова Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилева ulpash_66@mail.ru

Ключевые слова:

иероглиф, империя Цинь, государство, кидани

Аннотация

Статья посвящена первым результатам переводческих и исследователских работ 4томного рукописного труда китайского историка Су Бэйхая «Общая история казахов» проведенных под руководством отечественного ученого, тюрколога Турсунхан Закенулы (Кайыркен), выпущеннойв качесте фундаментального научно-исследовательского проекта. В первых трех томах данного исследовательского проекта запланированной выпуска к печати на 2018-2020 гг., рассматриваются ключевые вопросы генеологии казахского народа, этнического состава, формирование и развитие как нация, казахов, также история образование и развитие Казахского ханства.  В четвертом томе книги рассматриваютя вопросы, касающиеся новой и новейшей истории казахов Синьцзяна в Восточном Туркестане. По сравнению с прежними работами Су Бэйхая, эти ценные рукописные материалы, основанные на китайских первоисточниках и архивных материалах, не ограничиваются только с историей культуры казахов. Рукописная книга берет свое начало с истории древних гуннов, саков и усуней, затем рассматриваются межгосударственные отношения тюркских каганатов, важные политические и социально-экономические проблемы Циньской империей с Казахским ханством, со странами Центральной Азии и Российской империи в новое время, в частности  земельно-водные, приграничные  проблемы Казахского ханства, торгово-экономические связи между двумя странами, менталитет и деятельность казахских родоначальников в сфере дипломатии Циньской империи. Также затрагивается характеристика личности ханов Абылая и Кенесары, их внешнеполитические позиции по отношению к соседним государствам. Эти и другие вопросы, касающиеся истории казахов китайского историка Су Бэйхая по проектам исследователя Турсунхана Законулы (Кайыркен) послужили основой содержания данной статьи.

Скачивания

Данные скачивания пока недоступны.

Библиографические ссылки

Badelkhan M. Qytaı ıeroglıfteriniń erekshelikteri jáne damý kezeńderi [Features and stages of development of Chinese characters].Bulletin of the Karaganda Economic University. Economy. Philosophy.Pedagogy. Jurisdiction. No. 2 (53) 2019. – 100-102 p.[in Kazakh]

Dáýlethan Á. Túrkesh qaǵanaty. [Dauletkhan Alimgazy. Turkesh Khaganate] Monograph (Political and cultural-historical research. 692-766). Book 1. – Almaty: Kazinform, 2005. – p.185. [in Kazakh]

Dáýlethan Á. Hun – túrik – qazaq tarıhyn zertteý máseleleri. (Qazaqstannyń ejelgi jáne orta ǵasyrlar tarıhy boıynsha).[Dauletkhan Alimgazy. Problems of studying the Turkic-Kazakh history. (On the ancient and medieval history of Kazakhstan)]Book 2. - Almaty: Kazinform, 2005. – p.150. [in Kazakh]

Dáýlethan Á. Ejelgi jáne orta ǵasyrdaǵy túrkiler: tarıhı zertteýler. [Dauletkhan A. Ancient and medieval Turks: historical research]Astana: «Science publishing house», 2015. – p.448. [in Kazakh]

Zholdasbayuly S. Ejelgi jáne orta ǵasyrlardaǵy Qazaqstan: ( Erte dúnıeden XVI ǵasyrǵa deıin)[Kazakhstan in ancient and medieval times: (from the early to the 16th centuries)]. –Almaty: Ana tili, 1995. – 176 page.[in Kazakh]

Mukametkhanuly N. Sý Beıhaı jáne onyń qazaq tarıhyn zerttegen eńbekteri jóninde.[Su Beihai and about his works on the study of Kazakh history]. 128-134 p. See: Mukhametkhanuly N. Search: history and time / Articles/. – Almaty: publishing house «Merey», 2014. – 348 p. [in Kazakh]

Mukamethanuly Nabizhan-doctor of historical Sciences, Professor of the Department of Chinese studies of the faculty of Oriental studies of KazNU. Al-Farabi, Kanat Gulnar, 2nd year master's student. Sý Beıhaı jáne onyń «Qazaq mádenıetiniń tarıhy» monografıasy jóninde.[Su Beihai and his monograph «History of Kazakh culture»] Electronic scientific journal «edu.e-history.kz». – №1 (13) 2018.[in Kazakh]

Mukametkhanuly N.XVIII- XIX ǵasyrlardaǵy qazaq- qytaı baılanystary( XVIII ǵasyrdyń 2- jartysy- XX ǵasyrdyń basy). [KazakhChinese relations of the XVIII- XIX centuries (second half of the XVIII century - the beginning of the XIX century)]. Auxiliary tutorial. – Almaty: Sanat Publishing House, 1996.–128 p.[in Kazakh]

Mahat, D.A., Stakhanova J.S. Issledovanie rukopisnogo truda po istorii Kazahstana kitaiskogo uchenogo Su Beihaya. [Research of a handwritten work on the history of Kazakhstan by Chinese scientist Su Beihai] History, Political Science, Sociology, Philosophy: Theoretical and Practical Aspects. Collection of articles based on the materials of the XIX-XX international scientific and practical conference. №4-5 (14).SibAk, 2019. – 24-28 p.[in Kazakh]

Mellat E. Qıdandar qaıda ketti? [Where did the Kidans go?] Source: https://e-history.kz/en/publications/view/4977 © e-history.kz [Date Added: 03.03.2020] [in Kazakh]

Omarbekov T. Túrkeshtanýshy. Álimǵazy Dáýlethannyń ǵylymı shyǵarmashylyǵy hahynda[Talas Omarbekov.Turgesh Khaganate researcher. About the scientific career of Alimgazy Dauletkhan] / Ana tili. [Mother tongue] Newspaper ‘Ult’[Nation]. November 7, 2013. [in Kazakh]

Qazaqstan tarıhy( kóne zamannan búginge deıin). [History of Kazakhstan (from ancient times to the present)]. Five volumes.

Volume 1 – Almaty: Atamura, 2010. – 544 p. [in Kazakh]

Qazaq handygynyn qurylu tarihy: Monografie. B.B.Karibaev.-Almaty: «Sardar» baspa uyi, 2014. – 520 b. [in Kazakh]

Kaiyrken T.Z. «Qazaqtyń tutas tarıhy» jáne onyń avtory Sý Beıhaı myrza [«A complete history of the Kazakhs» and its author Mr.Su Beihai]. //Kazakh history, 1998. – № 1. – 3-10 p. [in Kazakh]

Samyrat J, Amanat /Egemen Kazakhstan, 2005, February 23. – 11 p. [in Kazakh]

Su Beihai. Qazaq tarıhyn zertteýdegi qytaı derekteriniń mańyzy [The value of Chinese sources in the study of Kazakh history]// Kazakh History, 1998. – No 2. – 3-4 p. [in Kazakh]

Su Beihai. Qazaq ultynyń shyǵý tegi jáne «qazaq» sóziniń túp- tórkini [The origin of the Kazakh nation and the origin of the word «Kazakh"] // Kazakh history, 1998. – No 2. – 10-14 p.; [in Kazakh]

Su Beihai. Qazaq tarıhyna baılanysty dúnıejúzindegi ózge de ulttar men ulystar ádebıeti [Literature of other nationalities in the world on the history of Kazakhs] // Kazakh History, 1998. – No. 3. – 42-46p. [in Kazakh]

Su Beihai.Qazaqtyń jalpy tarıhy: Erte zamannan– HH ǵasyrdyń alǵashqy jartysyna deıin. / Tórt tomdyq zertteý. Qazaq halqynyń tegi jáne ult bolyp qalyptasýy. [The general history of the Kazakhs: from ancient times to the first half of the twentieth century. / A fourvolume study. Formation of the Kazakh people as a nation.] Translation, research, and facsimile. – Almaty: Asyl kitap Publishing house, 2018. – 696 p.] [in Kazakh]

Su Beihai. Qazaq mádenıetiniń tarıhy. [The history of the Kazakh culture]. – Almaty:«Dawir Book», 2013. – 497 p. [in Kazakh]

Su Beihai.Qazaqtyń jalpy tarıhy: Erte zamannan– HH ǵasyrdyń alǵashqy jartysyna deıin. / Tórt tomdyq zertteý. Qazaq ultynyń damýy. [General history of the Kazakhs: from ancient times to the first half of the twentieth century. /A four-volume study. Development of the Kazakh nation.] Translation, research, and facsimile. – Almaty: ASYL kitap Publishing house, volume 2, 2019. – 748 p.[in Kazakh]

Su Beihai.Qazaqtyń jalpy tarıhy: Erte zamannan – XX ǵasyrdyń alǵashqy jartysyna deıin. / Tórt tomdyq zertteý. XV- XIX ǵasyrlar aralyǵyndaǵy Qazaq handyǵy. [General History of the Kazakhs: From ancient times to the first half of the 20th century. / Four-volume study. The Kazakh khanate from the XV-XIX centuries.] General History of the Kazakhs: From ancient times to the first half of the 20th century. / Four-volume study. The Kazakh khanate from the XV-XIX centuries.[in Kazakh]

Опубликован

25.06.2025

Как цитировать

Ильясова, К. (2025). МИЛЛИОН ИЕРОГЛИФТАН ТҰРАТЫН МАНУСКРИПТ (проф. Т.З. Қайыркеннің «Су Бэйхай. Қазақтың жалпы тарихы» қолжазбасын зерттеу жобасы негізінде). Asian Journal "Steppe Panorama", (1), 174–186. извлечено от https://www.ajspiie.com/index.php/history/article/view/490

Выпуск

Раздел

Статьи
Просмотры
  • Аннотация 1287
  • PDF (Қазақ тілі) 486

Поделиться

Отправить статью по почте

МИЛЛИОН ИЕРОГЛИФТАН ТҰРАТЫН МАНУСКРИПТ (проф. Т.З. Қайыркеннің «Су Бэйхай. Қазақтың жалпы тарихы» қолжазбасын зерттеу жобасы негізінде)

Получатель получит письмо со ссылкой на статью и PDF во вложении.

или открыть в своей почтовой программе